پیدایش 1:1. «در آغاز، خدا آسمانها و زمین را آفرید.»
خیلیها خیلی راحت از کنار این جملۀ آغازین رد میشن؛ اما در عبری، «در آغاز» فقط یه کلمهست:
בְּרֵאשִׁית — Bereshit
و در دلِ همان یک کلمه، حرف به حرف، پیامی دربارهٔ عیسی مسیح و کاری که آمد انجام بدهد پنهان شده است.
بیایید با هم قدمبهقدم جلو برویم — هر حرف، تصویر کهنِ پشتِ آن، و واژههای واقعیِ عبری و آرامی که درونش جاسازی شدهاند. هر ادعایی که پایین میبینید شامل شمارۀ استرانگ، مدخلهای لغتنامه، و لینکهاست تا خودتان بتوانید همۀ چیزها را بررسی کنید.
قبل از شروع: حروف عبریِ باستان چطور کار میکردند؟
الفبای عبری از اول «خطخطیهای انتزاعی» نبود. شکلهای نخستینش تصویر بودند. «بت» تصویرِ چادر بود. «رِش» تصویرِ سرِ انسان. «الف» تصویرِ سرِ گاو. طی قرنها، آن تصاویر سادهتر شدند و تبدیل شدند به خطِ مربعیای که امروز در کتابمقدسهای عبری میبینیم، اما ریشههای تصویریِ آنها بهخوبی ثبت شده است. وبسایتِ Ancient Hebrew Research Center کار گستردهای برای فهرستکردنِ پیکتوگرافهای اصلی انجام داده، و پژوهشِ دانشگاهیِ خطِ پالئو-عبری هم در منابع استاندارد آمده است (نگاه کنید به Wikipedia: Paleo-Hebrew alphabet).
با این زمینه، بیایید شش حرفِ בְּרֵאשִׁית را (از راست به چپ) نگاه کنیم.
شش حرف و معناهایشان
ב — Bet · خانه / چادر
پیکتوگرافش شبیهِ نقشهٔ کفِ یک چادرِ کوچنشینی است. واژۀ beyt یعنی «خانه» یا «خانواده/اهلِ خانه». این را در Strong's H1004 (bayit: خانه، معبد) میبینید و در سراسرِ عهد عتیق تکرار شده است. بیتلحم، بیتئیل — خانهٔ نان، خانهٔ خدا.
منبع: AHRC — Beyt; Strong's H1004
ר — Resh · سر / انسان / نخست
پیکتوگرافش سرِ انسان است. واژۀ rosh (H7218) یعنی «سر» و نزدیک به ۶۰۰ بار در عهد عتیق آمده است. احتمالاً آن را در «روش هشانا» میشناسید: «سرِ سال». لغتنامۀ Brown-Driver-Briggs آن را «واژۀ رایجِ سامی» میداند.
منبع: AHRC — Resh; BDB Lexicon via BLB
א — Aleph · گاو / قوت / رهبر
پیکتوگرافش سرِ گاو است. در فرهنگی که گاو قویترین حیوانِ کاریِ شما بود، این حرف با مفهومِ «قوت» و «رهبری/پیشوایی» همراه میشد. این اولین حرفِ אל (El) است که یعنی خدا (H410: «قوت؛ قادر مطلق»)، و اولین حرفِ אלהים (Elohim, H430) که برای خدا ۲٬۳۴۶ بار در KJV بهکار رفته است.
حالا برای دقت: هیچ لغتنامۀ استانداردی نمیگوید «الف = خدا». الف یعنی گاو، قوت، رهبر. اما «الف» آغازِ نامِ خداست، و در سنتِ یهودی، الف نمایندۀ یگانگیِ خداست (Wikipedia — Aleph). این ارتباط واقعی است، حتی اگر از طریقِ نام باشد نه صرفاً خودِ حرف.
منبع: AHRC — Aleph — «ریشه (אלף) ریشهای پذیرفتهشده از ریشۀ مادر אל (El)… با معنای قوت، قدرت و رئیس/سرور است»
ש — Shin · دندان / تیز / خوردن/بلعیدن
پیکتوگرافش دو دندانِ جلو است. واژۀ عبریِ shen (H8127) یعنی «دندان (بهعنوان چیزِ تیز)». AHRC معنای تصویری را «دندانها، تیز، بریدن» ثبت میکند — دو دندانِ جلو که برای بریدنِ غذا روی هم میآیند.
در سنتِ «واژهتصویری» (word-picture)، این معنا گسترش پیدا میکند به «بلعیدن» و «نابود کردن»، چون دندان همین کار را میکند. نمودارِ پالئو-عبریِ Father's Alphabet برایش مینویسد: «دندانها، خوردن، جلو، بلعیدن، نابود کردن». برای شفافیت: این گسترشِ «نابود کردن» از جامعۀ آموزشیِ پیکتوگرافی میآید، نه از Brown-Driver-Briggs یا لغتنامههای استاندارد. معنای پایهٔ دندان/تیز/بریدن محکم و قابلاتکا است.
י — Yod · دست / کار / عمل
پیکتوگرافش بازو و دست است. واژۀ yad (H3027) یعنی «دست» و بیش از ۱٬۶۰۰ بار در عهد عتیق آمده است. AHRC معنا را اینطور میدهد: «کار کردن، ساختن و پرتاب کردن؛ کارکردهای دست.»
منبع: AHRC — Yud; Wikipedia — Yodh: «از یک پیکتوگرافِ سامی که نمایانگرِ دست است مشتق شده»
ת — Tav · نشان / علامت / صلیب / عهد
پیکتوگرافش دو چوبِ ضربدری است که یک «نشان/علامت» میسازد. واژۀ عبریِ tav (H8420) یعنی «نشان؛ و بهطور ضمنی، امضا». در حزقیال 9:4، خداوند میفرماید: «از میان شهر اورشلیم بگذر و بر پیشانی آنان که به سبب اعمال کراهتآورِ انجام شده در آن آه و ناله میکنند، نشان بگذار.» — نشانی که آنها را از داوری حفظ کند. Brown-Driver-Briggs آن را «نشان بر پیشانی، علامتِ معافیت از داوری» تعریف میکند (BDB via BLB).
و اینجاست که جالبتر میشود. Gesenius Hebrew-Chaldee Lexicon (از لغتنامههای کلاسیکِ استاندارد که هنوز هم در پژوهشهای عبری بهکار میرود) همریشۀ عربی را اینگونه ثبت میکند: «نشانی به شکلِ صلیب که بر ران یا گردنِ اسبها و شترها داغ میکردند» و یادآوری میکند که «حرفِ ت که در فنیقی و روی سکههای مکابیان شکلِ صلیب دارد» (Gesenius, quoted at Temple Study). «تاو» اولیه شبیهِ صلیب بوده. این خیالپردازیِ ایمانی نیست؛ این گزارشِ Gesenius است.
منبع: AHRC: «دو چوبِ ضربدری… نشان، علامت، سیگنال»; Gesenius Lexicon via Temple Study
واژههای واقعیِ پنهان درونِ کلمه
تا اینجا داشتیم حروفِ جداگانه و ریشههای تصویریشان را نگاه میکردیم. اما در بطنِ בְּרֵאשִׁית یک چیزِ دیگر هم جریان دارد که اصلاً به تفسیرِ تصویری نیاز ندارد. درونِ آن، واژههای واقعیِ عبری و آرامی جاسازی شدهاند، و شما میتوانید همۀ آنها را در Concordance استرانگ بررسی کنید.
בר (Bar) — «پسر»
دو حرفِ اول، بت و رش، واژۀ آرامیِ bar را میسازند که یعنی «پسر» (H1247). این واژه در بخشهای آرامیِ کتابمقدس زیاد دیده میشود: دانیال 3:25 («اما من چهار مرد میبینم که رها از بندها در میان آتش گام میزنند و گزندی به ایشان نرسیده است؛ و سیمای چهارمین شبیه پسر خدا است!»)، دانیال 7:13 («چون در رؤیاهای شب مینگریستم، دیدم که به ناگاه کسی مانند پسر انسان با ابرهای آسمان میآمد. او نزد قدیمالایام رسید، و او را به حضور وی آوردند.»)، امثال 31:2 («چه گویم ای پسرم، چه گویم ای پسر رحِمِ من، چه گویم ای پسر نذرهای من؟»)، و عزرا 5:1–2.
همان واژه است در Bar-tholomew (پسرِ تولمای)، Bar-abbas (پسرِ پدر)، و Bar-nabas (پسرِ تشویق). Abarim Publications تأیید میکند: «واژۀ آرامیِ בר (bar) همریشۀ واژۀ عبریِ בן (ben) است و در اصل یعنی پسر.»
این واژه درست در دو حرفِ آغازینِ اولین کلمۀ کتابمقدس نشسته است. پسر.
منبع: Strong's H1247; Strong's H1248; Abarim Publications; Wiktionary — בר
א (Aleph) — «خدا»
حرفِ سوم، بهتنهایی «الف» است. همانطور که بالا گفتیم، «الف» آغازِ نامِ El (אל، H410: خدا) و Elohim (אלהים، H430: خدا) است. در سنتِ تصویری، «الف» نمایندۀ قوتِ اعلیِ خداست — آن یگانهای که نامش با آن آغاز میشود.
پس اینجا میشود: پسرِ خدا.
ראש (Rosh) — «سر»
حروفِ دوم تا چهارم — رش، الف، شین — واژۀ rosh را میسازند: «سر» (H7218). نزدیک به ۶۰۰ بار تکرار. از رایجترین واژههای عبریِ عهد عتیق.
שית (Shayit) — «خارها / تیغها»
سه حرفِ آخر — شین، یود، تاو — واژۀ shayit را میسازند که یعنی «خارها/بوتههای خاردار» (H7898). این واژه ۷ بار در عهد عتیق آمده، همۀ موارد در اشعیا، و همیشه در زمینهٔ داوری با «خارها و تیغها»:
«آن را ویرانهای خواهم ساخت که نه هَرَس خواهد شد و نه علفهای هرز آن کنده خواهد گشت؛ و خار و خس در آن خواهد رویید. ابرها را نیز حکم خواهم کرد که دیگر بر آن باران نبارانند.» — اشعیا 5:6
«در آن روز، هر مکانی که در آن هزار مُو به ارزش هزار مثقال نقره یافت میشد، پر از خار و خَس خواهد بود.» — اشعیا 7:23
«زیرا که شرارت همچون آتش میسوزاند و خار و خَس را فرو میبلعد؛ بوتههای جنگل را مشتعل میسازد، و آنها در ستونی از دود، پیچان بالا میروند.» — اشعیا 9:18
«نور اسرائیل آتشی خواهد شد، و قدوس اسرائیل شعلهای، که خار و خَسَش را در یک روز سوزانده، به کام در خواهد کشید؛» — اشعیا 10:17
«خشمی ندارم. کاش که خار و خَس به جنگم میآمدند، تا بر آنها حمله برده، جملۀ آنها را به آتش میسوزاندم.» — اشعیا 27:4
BDB آن را «بوتههای خاردار» تعریف میکند (BDB via BLB).
خارها. بر سر.
کنار هم گذاشتنِ قطعات
این است چیزی که وقتی از میانِ حروف و واژههای جاسازیشدهٔ בְּרֵאשִׁית عبور میکنیم پیدا میشود:
| حروف | واژه | مرجع | معنا |
|---|---|---|---|
| בר | bar | H1247, H1248 | پسر |
| א | Aleph | حرفِ اولِ H410 El | از خدا |
| ש | Shin | پیکتوگراف: دندانها (AHRC) | بلعیده/نابود شده |
| י | Yod | H3027 yad | به دستِ خودش |
| ת | Tav | H8420 | بر صلیب، نشانِ عهد |
| שית | shayit | H7898 | با خارها |
| ראש | rosh | H7218 | بر سرِ او |
پسرِ خدا، که به دستِ خودش بلعیده و نابود شد، بر صلیب، با خارها بر سرش. نشانِ عهد.
پیش از آنکه خدا بگوید «روشنایی باشد». پیش از جدا کردنِ آبها. پیش از آنکه آدم را از خاک بسازد. نقشهٔ رستگاری از قبل نوشته شده بود. بره از بدو آفرینش جهان ذبح شده بود (مکاشفه 13:8).
صادقانه دربارهٔ این موضوع (چه هست و چه نیست)
بیایید زیادهگویی نکنیم، چون حقیقت بهخودیِ خود آنقدر قوی هست که احتیاجی به اغراق ندارد.
واقعیتهایی که در هر Concordance یا Lexicon میتوانید بررسی کنید اینهاست: bar یعنی «پسر» در آرامی (H1247، بهکاررفته در دانیال 3:25 و 7:13). Rosh یعنی «سر» (H7218، نزدیک به ۶۰۰ بار). Shayit یعنی «خارها/تیغها» (H7898، ۷ بار در اشعیا). Tav یعنی «نشان/علامت» (H8420، در حزقیال 9:4). «تاو» فنیقی شکلِ صلیب داشته (Gesenius). El یعنی خدا (H410). Yad یعنی دست (H3027). آن واژههای جاسازیشده واقعیاند. در Concordance هستند. همین الآن هم میتوانید نگاهشان کنید.
چیزی که فراتر از زبانشناسیِ استاندارد میرود، این است که از پیکتوگرافِ تکتکِ حروف یک «جمله» بسازیم. این رویکرد را «Hebrew word pictures» (واژهتصویریِ عبری) مینامند، و بیشتر در سنتِ ایمانی/تصویری و برای توضیح و تصویرسازی بهکار میرود، نه بهعنوان اصلِ اصلیِ تفسیرِ دانشگاهی. جهش از شین («دندان/تیز») به «نابود کردن» از جامعۀ آموزشیِ پیکتوگرافی میآید، نه از BDB. ارتباطِ الف با خدا از طریقِ نامِ El است، نه صرفاً خودِ حرف. Hebrew4Christians خیلی روشن میگوید: «در حالیکه مطالعۀ خطِ تصویری گاهی میتواند بینشی دربارهٔ معنای زیربناییِ واژههای عبریِ کتابمقدس بدهد، اما معمولاً نباید بهعنوان اصلِ مستقلِ تفسیر به آن تکیه کرد، چون ممکن است به حدسوگمانها و برداشتهای مشکوک منجر شود.»
این هشدار باید جدی گرفته شود، و شما هم باید آن را جدی بگیرید. اما این را هم ببینید: حتی اگر همۀ تفسیرهای تصویری را کنار بگذارید و فقط به واژههایی بچسبید که در استرانگ قابلبررسیاند، باز هم «پسر»، «سر»، «خارها»، «نشان/علامت (تاو)»، و «خدا» را در دلِ همان اولین کلمۀ کتابمقدس دارید. این واقعیت به هیچ حدس و گمانی نیاز ندارد. واژهها آنجا هستند. اینکه شما از این چه نتیجهای میگیرید، بین شما و خداوند است.
چرا این مهم است؟
عیسی به شاگردانش گفت:
«گمان مبرید که آمدهام تا تورات و نوشتههای پیامبران را نسخ کنم؛ نیامدهام تا آنها را نسخ کنم، بلکه آمدهام تا تحققشان بخشم. زیرا آمین، به شما میگویم، تا آسمان و زمین زایل نشود، نقطه یا همزهای از تورات هرگز زایل نخواهد شد، تا اینکه همه به انجام رسد.» — متی 5:17–18
نه نقطهای. نه همزهای. هر یود. هر تاو.
دفعۀ بعد که پیدایش 1:1 را باز میکنید، روی همان اولین کلمه مکث کنید. شما دارید دربارهٔ خالقی میخوانید که واردِ خلقتِ خودش شد، تاجی از خار بر سر گذاشت، دستهایش را بر صلیب گشود، و عهدی جاودانه را با خونِ خودش مُهر کرد.
همیشه نقشه همین بوده. از همان آغاز آنجا بوده.
בְּרֵאשִׁית
«زیرا خدا جهان را آنقدر محبت کرد که پسر یگانۀ خود را داد تا هر که به او ایمان آوَرَد هلاک نگردد، بلکه حیات جاویدان یابد.» — یوحنا 3:16
منابع
استرانگ (Strong's Concordance) (از طریق BibleHub.com):
H410 — El: خدا، قوت، مردِ قدرتمند · H430 — Elohim: خدا · H1004 — bayit: خانه، معبد · H1247 — bar: پسر (آرامی) · H1248 — bar: وارث · H3027 — yad: دست · H7218 — rosh: سر · H7898 — shayit: خارها · H8127 — shen: دندان · H8420 — tav: نشان، علامت
لغتنامۀ Brown-Driver-Briggs (از طریق BlueletterBible.org):
H1247 — bar · H7218 — rosh · H7898 — shayit · H8420 — tav
Ancient Hebrew Research Center (Jeff A. Benner):
Pictographic alphabet overview · Aleph · Beyt · Yud · Tav · Parent root dictionary — Shin
دیگر منابع:
Abarim Publications — בר (bar) · Wikipedia — Yodh · Wikipedia — Aleph · Wikipedia — Paleo-Hebrew alphabet · Wiktionary — בר · Gesenius lexicon on Tav (quoted at Temple Study) · Hebrew4Christians — pictographic caution · Father's Alphabet — paleo-Hebrew chart
منابع
- اپلیکیشن داور: https://davar.peplamb.com
- اپلیکیشن کتاب مقدس: https://bible.peplamb.com
- کتاب مقدس صوتی رایگان: https://peplamb.com/free-audio-bibles/
