مَثَلهای عیسی داستانها و تشبیههای کوتاهی هستند که عمدتاً در انجیلهای همنوا، یعنی متّی، مَرقُس و لوقا یافت میشوند. این روایتهای آموزشی تقریباً یکسوم تعالیم ثبتشدۀ عیسی در عهد جدید را تشکیل میدهند. افزون بر این، فهرست زیر ارجاعهای جامع کتابمقدّس را برای هر مَثَل، به تفکیک هر انجیل، فراهم میآورد.
برای شنیدن فهرست صوتی کامل مَثَلهای عیسی، روی یکی از ترجمههای کتابمقدّس زیر کلیک کنید:
مَثَلهای عیسی
متّی:
- مَثَل چراغ (مَتّی ۵:۱۴-۱۶) - همچنین در مَرقُس ۴:۲۱-۲۲ و لوقا ۸:۱۶
- مَثَل بنّای دانا و نادان (مَتّی ۷:۲۴-۲۷) - همچنین در لوقا ۶:۴۷-۴۹
- مَثَل پارچۀ نو و مَشک نو (مَتّی ۹:۱۶-۱۷) - همچنین در مَرقُس ۲:۲۱-۲۲ و لوقا ۵:۳۶-۳۸
- مَثَل برزگر (مَتّی ۱۳:۳-۹) - همچنین در مَرقُس ۴:۳-۹ و لوقا ۸:۵-۸
- مَثَل گندم و علفهای هرز (مَتّی ۱۳:۲۴-۳۰)
- مَثَل دانۀ خردل (مَتّی ۱۳:۳۱-۳۲) - همچنین در مَرقُس ۴:۳۰-۳۲ و لوقا ۱۳:۱۸-۱۹
- مَثَل خمیرمایه (مَتّی ۱۳:۳۳) - همچنین در لوقا ۱۳:۲۰-۲۱
- مَثَل گنج پنهان (مَتّی ۱۳:۴۴)
- مَثَل مروارید (مَتّی ۱۳:۴۵-۴۶)
- مَثَل تور ماهیگیری (مَتّی ۱۳:۴۷-۵۰)
- مَثَل صاحبخانه (مَتّی ۱۳:۵۲)
- مَثَل گوسفند گمشده (مَتّی ۱۸:۱۲-۱۴)
- مَثَل غلام بیرحم (مَتّی ۱۸:۲۳-۳۵)
- مَثَل کارگران تاکستان (مَتّی ۲۰:۱-۱۶)
- مَثَل دو پسر (مَتّی ۲۱:۲۸-۳۲)
- مَثَل باغبانان (مَتّی ۲۱:۳۳-۴۶) - همچنین در مَرقُس ۱۲:۱-۱۲ و لوقا ۲۰:۹-۱۹
- مَثَل ضیافت عروسی (مَتّی ۲۲:۱-۱۴) - مشابه لوقا ۱۴:۱۵-۲۴
- مَثَل درخت انجیر (مَتّی ۲۴:۳۲-۳۵) - همچنین در مَرقُس ۱۳:۲۸-۲۹ و لوقا ۲۱:۲۹-۳۱
- مَثَل ده باکره (مَتّی ۲۵:۱-۱۳)
- مَثَل قنطارها (مَتّی ۲۵:۱۴-۳۰) - مشابه لوقا ۱۹:۱۱-۲۷
- مَثَل گوسفندان و بزها (مَتّی ۲۵:۳۱-۴۶)
مَرقُس:
- مَثَل پارچۀ نو و مَشک نو (مَرقُس ۲:۲۱-۲۲) - همچنین در مَتّی ۹:۱۶-۱۷ و لوقا ۵:۳۶-۳۸
- مَثَل برزگر (مَرقُس ۴:۳-۹) - همچنین در مَتّی ۱۳:۳-۹ و لوقا ۸:۵-۸
- مَثَل چراغ (مَرقُس ۴:۲۱-۲۵) - همچنین در مَتّی ۵:۱۴-۱۶ و لوقا ۸:۱۶
- مَثَل بذری که میروید (مَرقُس ۴:۲۶-۲۹)
- مَثَل دانۀ خردل (مَرقُس ۴:۳۰-۳۲) - همچنین در مَتّی ۱۳:۳۱-۳۲ و لوقا ۱۳:۱۸-۱۹
- مَثَل باغبانان (مَرقُس ۱۲:۱-۱۲) - همچنین در مَتّی ۲۱:۳۳-۴۶ و لوقا ۲۰:۹-۱۹
- مَثَل درخت انجیر (مَرقُس ۱۳:۲۸-۲۹) - همچنین در مَتّی ۲۴:۳۲-۳۵ و لوقا ۲۱:۲۹-۳۱
- مَثَل بازگشت صاحبخانه (مَرقُس ۱۳:۳۴-۳۷)
لوقا:
- مَثَل پارچۀ نو و مَشک نو (لوقا ۵:۳۶-۳۸) - همچنین در مَتّی ۹:۱۶-۱۷ و مَرقُس ۲:۲۱-۲۲
- مَثَل بنّای دانا و نادان (لوقا ۶:۴۷-۴۹) - همچنین در مَتّی ۷:۲۴-۲۷
- مَثَل دو بدهکار (لوقا ۷:۴۱-۴۳)
- مَثَل برزگر (لوقا ۸:۵-۸) - همچنین در مَتّی ۱۳:۳-۹ و مَرقُس ۴:۳-۹
- مَثَل چراغ (لوقا ۸:۱۶) - همچنین در مَتّی ۵:۱۴-۱۶ و مَرقُس ۴:۲۱-۲۲
- مَثَل سامری نیکو (لوقا ۱۰:۳۰-۳۷)
- مَثَل دوست نیمهشب (لوقا ۱۱:۵-۸)
- مَثَل توانگر نادان (لوقا ۱۲:۱۶-۲۱)
- مَثَل غلامان بیدار (لوقا ۱۲:۳۵-۴۰)
- مَثَل ناظر وفادار (لوقا ۱۲:۴۲-۴۸)
- مَثَل درخت انجیر بیثمر (لوقا ۱۳:۶-۹)
- مَثَل دانۀ خردل (لوقا ۱۳:۱۸-۱۹) - همچنین در مَتّی ۱۳:۳۱-۳۲ و مَرقُس ۴:۳۰-۳۲
- مَثَل خمیرمایه (لوقا ۱۳:۲۰-۲۱) - همچنین در مَتّی ۱۳:۳۳
- مَثَل درِ تنگ (لوقا ۱۳:۲۳-۳۰)
- مَثَل جای صدر (لوقا ۱۴:۷-۱۱)
- مَثَل ضیافت بزرگ (لوقا ۱۴:۱۵-۲۴) - مشابه مَتّی ۲۲:۱-۱۴
- مَثَل سنجیدن هزینه (لوقا ۱۴:۲۸-۳۳)
- مَثَل گوسفند گمشده (لوقا ۱۵:۳-۷) - مشابه مَتّی ۱۸:۱۲-۱۴
- مَثَل سکۀ گمشده (لوقا ۱۵:۸-۱۰)
- مَثَل پسر گمشده (لوقا ۱۵:۱۱-۳۲)
- مَثَل ناظر خائن (لوقا ۱۶:۱-۱۳)
- مَثَل مرد دولتمند و ایلعازَر (لوقا ۱۶:۱۹-۳۱)
- مَثَل ارباب و غلام (لوقا ۱۷:۷-۱۰)
- مَثَل بیوهزن سمج (لوقا ۱۸:۱-۸)
- مَثَل فریسی و باجگیر (لوقا ۱۸:۹-۱۴)
- مَثَل ده قنطار (لوقا ۱۹:۱۱-۲۷) - مشابه مَتّی ۲۵:۱۴-۳۰
- مَثَل باغبانان (لوقا ۲۰:۹-۱۹) - همچنین در مَتّی ۲۱:۳۳-۴۶ و مَرقُس ۱۲:۱-۱۲
- مَثَل درخت انجیر (لوقا ۲۱:۲۹-۳۱) - همچنین در مَتّی ۲۴:۳۲-۳۵ و مَرقُس ۱۳:۲۸-۲۹
یوحنا:
در انجیل یوحنا هیچ مَثَلی وجود ندارد. عیسی در این انجیل بهجای آن، از استعارهها، تمثیلها و خطابهها بهره میگیرد. با این حال، این شیوههای آموزشی مَثَل به آن معنایی نیستند که در انجیلهای همنوا (متّی، مَرقُس و لوقا) دیده میشوند.
نتیجهگیری
مَثَلهای عیسی بخش چشمگیری از تعالیم ثبتشدۀ او را در عهد جدید تشکیل میدهند. این ابزارهای آموزشیِ روایی به موضوعاتی چون ایمان، اخلاق، پادشاهی خدا و رفتار انسانی میپردازند. افزون بر این، فهرست کامل بالا تقریباً ۴۶ تا ۴۸ مَثَل متمایز را در بر میگیرد که شمار آن بسته به طبقهبندی پژوهشگران متفاوت است. همچنین، شماری از این مَثَلها در چند انجیل ظاهر میشوند که اهمیت آنها را در خدمت تعلیمی عیسی نشان میدهد.
نقشۀ ذهنی موضوعات مَثَلها
mindmap
root((مَثَلهای عیسی<br/>موضوعات اصلی))
پادشاهی خدا
دانۀ خردل
خمیرمایه
گنج پنهان
مروارید گرانبها
بذری که میروید
توبه و نجات
گوسفند گمشده
سکۀ گمشده
پسر گمشده
فریسی و باجگیر
رحمت و فیض خدا
غلام بیرحم
کارگران تاکستان
دو بدهکار
سامری نیکو
داوری و حسابپسدهی
گندم و علفهای هرز
تور ماهیگیری
گوسفندان و بزها
مرد دولتمند و ایلعازَر
باغبانان
وکالت و وفاداری
قنطارها
ده قنطار
ناظر وفادار
توانگر نادان
دعا
بیوهزن سمج
دوست نیمهشب
آمادگی و بیداری
ده باکره
غلامان بیدار
درخت انجیر
بازگشت صاحبخانه
محبت و شفقت
سامری نیکو
پسر گمشده
فروتنی در برابر غرور
جای صدر
فریسی و باجگیر
اطاعت
دو پسر
بنّای دانا و نادان
نمودار جریانی موضوعات مَثَلها
flowchart TB
A[**مَثَلهای عیسی**<br/>تعالیم و موضوعات اصلی]
A --> B[پادشاهی خدا]
A --> C[نجات و پاسخ]
A --> D[شخصیت خدا]
A --> E[آخرالزمان و داوری]
A --> F[زندگی مسیحی]
B --> B1[دانۀ خردل<br/>مَتّی ۱۳:۳۱-۳۲]
B --> B2[خمیرمایه<br/>مَتّی ۱۳:۳۳]
B --> B3[گنج پنهان<br/>مَتّی ۱۳:۴۴]
B --> B4[مروارید<br/>مَتّی ۱۳:۴۵-۴۶]
B --> B5[بذری که میروید<br/>مَرقُس ۴:۲۶-۲۹]
C --> C1[توبه]
C --> C2[ایمان و اعتقاد]
C1 --> C1a[گوسفند گمشده<br/>لوقا ۱۵:۳-۷]
C1 --> C1b[سکۀ گمشده<br/>لوقا ۱۵:۸-۱۰]
C1 --> C1c[پسر گمشده<br/>لوقا ۱۵:۱۱-۳۲]
C2 --> C2a[برزگر<br/>مَتّی ۱۳:۳-۹]
C2 --> C2b[بنّای دانا و نادان<br/>مَتّی ۷:۲۴-۲۷]
D --> D1[رحمت و فیض]
D --> D2[محبت و شفقت]
D1 --> D1a[غلام بیرحم<br/>مَتّی ۱۸:۲۳-۳۵]
D1 --> D1b[کارگران تاکستان<br/>مَتّی ۲۰:۱-۱۶]
D2 --> D2a[سامری نیکو<br/>لوقا ۱۰:۳۰-۳۷]
E --> E1[آمادگی]
E --> E2[حسابپسدهی]
E1 --> E1a[ده باکره<br/>مَتّی ۲۵:۱-۱۳]
E1 --> E1b[غلامان بیدار<br/>لوقا ۱۲:۳۵-۴۰]
E2 --> E2a[قنطارها<br/>مَتّی ۲۵:۱۴-۳۰]
E2 --> E2b[گوسفندان و بزها<br/>مَتّی ۲۵:۳۱-۴۶]
F --> F1[وکالت]
F --> F2[دعا]
F --> F3[فروتنی]
F1 --> F1a[ناظر وفادار<br/>لوقا ۱۲:۴۲-۴۸]
F2 --> F2a[بیوهزن سمج<br/>لوقا ۱۸:۱-۸]
F2 --> F2b[دوست نیمهشب<br/>لوقا ۱۱:۵-۸]
F3 --> F3a[فریسی و باجگیر<br/>لوقا ۱۸:۹-۱۴]
F3 --> F3b[جای صدر<br/>لوقا ۱۴:۷-۱۱]
style A fill:#e38b06,stroke:#333,stroke-width:3px,color:#fff
style B fill:#4a90e2,stroke:#333,stroke-width:2px,color:#fff
style C fill:#7b68ee,stroke:#333,stroke-width:2px,color:#fff
style D fill:#50c878,stroke:#333,stroke-width:2px,color:#fff
style E fill:#ff6b6b,stroke:#333,stroke-width:2px,color:#fff
style F fill:#ffa500,stroke:#333,stroke-width:2px,color:#fff
پیوستگی موضوعات مَثَلها
graph TB
subgraph Core["**پیام محوری: پادشاهی خدا**"]
Kingdom["پادشاهی خدا<br/><em>قلب تعلیم عیسی</em>"]
end
subgraph Invitation["**دعوت خدا از بشریت**"]
Repent["توبه و نجات<br/>📖 پسر گمشده، گوسفند گمشده"]
Mercy["رحمت و فیض خدا<br/>📖 غلام بیرحم، سامری نیکو"]
Love["محبت و شفقت<br/>📖 سامری نیکو"]
end
subgraph Response["**پاسخ لازم از سوی انسان**"]
Faith["ایمان و اطاعت<br/>📖 دو پسر، بنّای دانا و نادان"]
Prayer["دعا و پایداری<br/>📖 بیوهزن سمج، دوست نیمهشب"]
Humility["فروتنی در برابر غرور<br/>📖 فریسی و باجگیر"]
end
subgraph Living["**زندگی همچون شهروندان پادشاهی**"]
Steward["وکالت و وفاداری<br/>📖 قنطارها، ده قنطار، ناظر وفادار"]
Growth["رشد روحانی<br/>📖 برزگر، بذری که میروید"]
Service["خدمت و شاگردی<br/>📖 سامری نیکو"]
end
subgraph Future["**تحقق کامل پادشاهی**"]
Prepare["آمادگی و بیداری<br/>📖 ده باکره، درخت انجیر"]
Judge["داوری و حسابپسدهی<br/>📖 گوسفندان و بزها، گندم و علفهای هرز"]
end
Kingdom --> Invitation
Kingdom --> Response
Kingdom --> Living
Kingdom --> Future
Repent --> Faith
Mercy --> Love
Love --> Service
Faith --> Growth
Prayer --> Humility
Humility --> Service
Growth --> Steward
Service --> Steward
Steward --> Prepare
Prepare --> Judge
Judge -.-> Repent
style Kingdom fill:#FFD700,stroke:#333,stroke-width:4px,color:#000
style Repent fill:#87CEEB,stroke:#333,stroke-width:2px
style Mercy fill:#87CEEB,stroke:#333,stroke-width:2px
style Love fill:#87CEEB,stroke:#333,stroke-width:2px
style Faith fill:#98FB98,stroke:#333,stroke-width:2px
style Prayer fill:#98FB98,stroke:#333,stroke-width:2px
style Humility fill:#98FB98,stroke:#333,stroke-width:2px
style Steward fill:#DDA0DD,stroke:#333,stroke-width:2px
style Growth fill:#DDA0DD,stroke:#333,stroke-width:2px
style Service fill:#DDA0DD,stroke:#333,stroke-width:2px
style Prepare fill:#FFB6C1,stroke:#333,stroke-width:2px
style Judge fill:#FFB6C1,stroke:#333,stroke-width:2px
منابع
شاید منابع زیر برایتان سودمند باشد:
- کتابمقدّسهای صوتی رایگان: https://peplamb.com/free-audio-bibles/
- اپلیکیشن کتابمقدّس: https://bible.peplamb.com
- برای شنیدن فهرست صوتی آیات بالا، روی ترجمههای کتابمقدّس زیر کلیک کنید: